میدانید که جرم اجسام گوناگون را بسته به اندازه و نوع آنها با ترازوهای متفاوتی اندازه گیری میکنند (شکل ۹).
با این توصیف، ترازوهایی که برای اندازهگیری جرم مواد گوناگون به کار میرود، دقت اندازه گیری متفاوتی دارند، برای نمونه، دقت باسکولهای تنی تا یکصدم تن ودقت ترازوی زرگری تا یکصدم گرم است. با استفاده از باسکول چند تنی نمیتوان جرم یک هندوانه را اندازه گیری کرد، زیرا جرم هندوانه ازدقت اندازه گیری این ترازو کمتراست. آیا میتوان جرم یک دانه برنج را با ترازوی معمولی اندازه گیری کرد؟
دانشمندان برای اینکه بتوانند خواص فیزیکی و شیمیایی هر ماده را در محیطی مانند بدن انسان، محیطزیست، محیط آزمایش و … بررسی و اثر آن را گزارش کنند، باید بدانند که چه جرمی از اتمها یا مولکولهای آن ماده وارد محیط شده است از اینرو آنها همواره درپییافتن سنجهای مناسب و در دسترس برای اندازهگیری جرم اتمها بوده اند.
اتمها بسیار ریزند به طوری که نمیتوان آنها را به طور مستقیم مشاهده و جرم آنها را اندازه گیری کرد به همین دلیل دانشمندان مقیاس جرم نسبی را برای تعیین جرم اتمها به کار میبرند. مطابق این مقیاس، جرم اتمها را با وزنهای میسنجند که جرم آن
~ (amu) جرم ایزوتون کربن -۱۲ است (شکل ه۱)۰ بهاین وزنه، یکای جرم اتمی
میگویند
شکل ۱۰-آ) اگر جرم یک ایزوتوب کربن -۱۲ را برابر با عدد ۱۲ در نظر بگیریم، سپس این عدد را به ۱۲ بخش یکسان تقسیم کنیم، هر بخش را ۱amu مینامند بهاین ترتیب مقیاسی بهدست میآید که به کمک آن میتوان جرم همه اتمها را اندازه گیری کرد. ب) اگر در این ترازوی فرضی به جای ایزوتوب کربن -۱۲، اتم هیدروژن قرار گیرد، جرم amu ۱/۰۰۸ به دست میآید.
با تعریف amu، شیمیدانها موفق شدند جرم اتمی دیگر عنصرها و همچنین جرم ذره های زیراتمی را اندازه گیری کنند. در این مقیاس جرم پروتون و نوترون در حدود amu ۱ بوده در حالی که جرم الکترون ناچیز ودر حدود amu ا است (جدول ۱).
با این توصیف جرم اتم Li{ را میتوان ۷amu در نظر گرفت. اکنون با مراجعه به جدول، جرم اتمی لیتیم را مشخص کنید. آیا تفاوتی مشاهده میکنید؟ به نظر شما علت این تفاوت چیست؟
ا-با توجه به شکل به پرسشهای زیر پاسخ دهید. آ ~ جدول زیر را کامل کنید.
ب)جرم اتمی میانگین هر عنصر همان جرم نشان داده شده در جدول دورهای عنصرهاست. رابطهای بین جرم اتمی میانگین، درصد فراوانی و جرم اتمی ایزوتوپ ها بنویسید.
۲-شکل روبه رو ایزوتوپهای کلررا
نشان میدهد.
آ) جرم اتمی میانگین کلررا حساب کنید.
ب) جرم اتمی میانگین بهدست آمده را با جرم اتمی کلر در جدول دورهای مقایسه کنید.
دیدگاهتان را بنویسید